WhatsApp fırıldaqçılığından qorunma yolları
Elektron Təhlükəsizlik Xidməti vətəndaşları dəfələrlə xəbərdar edib: «WhatsApp» tətbiqi vasitəsilə insanlara iş tapmağı, bonus qazanmağı vəd edən mesajlar göndərilir. Mütəxəssislər belə vədlərə etimad etməməyi, mesajlardakı veb ünvanlara daxil olmamağı, bank və digər fərdi məlumatları daxil etməməyi tövsiyə edir.
Qeyd edək ki, 180-dən çox ölkədə 2 milyarddan çox insan «WhatsApp»dan istifadə edir. Bu qədər geniş auditoriya isə tətbiqi fırıldaqçılar üçün cəlbedici hədəfə çevirir. Bəs hansı sxemlər ən çox yayılıb və onlardan necə qorunmalı?
Ən çox yayılan fırıldaqçılıq sxemləri
Fırıldaqçılar insanların etimadından və tələskənliyindən yararlanır. Mesajlar çox vaxt tanış kontaktın adından, real şirkətin loqosu ilə, hətta «rəsmi xidmət» imzası ilə gəlir. Məqsəd biridir: qurbanı ya maliyyə məlumatlarını daxil etməyə, ya da pul köçürməyə, yaxud zərərli proqram yükləməyə vadar etmək.
- İş və bonus vədləri — «gündə 10 manat bonus», «evdən asan iş» tipli mesajlar, sonunda qeydiyyat haqqı və ya kart məlumatı tələb olunur.
- Saxta hədiyyə və lotereyalar — tanınmış markanın adından «müəyyən sayda insana göndər, hədiyyə qazan» zəncirləri.
- «Yeni versiya» tələbələri — guya tətbiqi yeniləmək üçün keçidə daxil olmaq təklifi; real yeniləmələr yalnız rəsmi mağazalardan yüklənir.
- Dost adından təcili pul xahişi — oğurlanmış hesabdan «təcili pul lazımdır» mesajları.
- Bank və dövlət qurumu maskalanması — «kartınız bloklanıb», «cəriməniz var» tipli qorxuducu mesajlar və saxta keçidlər.
Şübhəli mesajı necə tanımaq olar?
| Əlamət | Nəyi göstərir |
|---|---|
| Tələskənlik və «son şans» ifadələri | Qurbanın düşünməyə vaxt tapmaması üçün təzyiq |
| Bilinməyən keçidlər, qısaldılmış ünvanlar | Saxta səhifəyə yönləndirmə ehtimalı |
| Kart nömrəsi, SMS-kod tələbi | Heç bir real xidmət messencerdə bunu tələb etmir |
| Orfoqrafik səhvlər, qeyri-adi dil | Avtomatik tərcümə edilmiş fırıldaqçılıq mətni |
| «İrəli göndər» tələbi | Zəncir mesajın yayılması üçün vasitə |
Özünüzü qorumaq üçün 6 qayda
- Heç vaxt mesajlardakı naməlum keçidlərə daxil olmayın, xüsusilə maliyyə tələb edənlərə.
- İkimərhələli təsdiqləməni (two-step verification) aktivləşdirin və PIN-kodu heç kimlə bölüşməyin.
- Dostdan gələn pul xahişini zəng edib şəxsən təsdiqləyin — hesab oğurlanmış ola bilər.
- Tətbiqi yalnız rəsmi tətbiq mağazalarından yeniləyin; «WhatsApp Plus» kimi qeyri-rəsmi versiyalar hesabın bloklanması və oğurlanması riski daşıyır.
- Şübhəli mesajları bloklayın və şikayət edin; dövlət xəbərdarlıqlarını rəsmi mənbələrdən yoxlayın.
- Bank məlumatlarınızı, SMS-kodları, şəxsiyyət sənədlərinizin fotolarını heç bir messencerdə göndərməyin.
Yadda saxlayın: «WhatsApp» ödənişsizdir və heç vaxt istifadəçilərdən mesaj vasitəsilə pul, kart məlumatı və ya təsdiq kodu tələb etmir. Ən sadə və ən etibarlı qayda budur — nə qədər cəlbedici görünsə də, «asan qazanc» vəd edən mesaj həmişə şübhə doğurmalıdır.