Kolbasanın tərkibi: ət yoxdursa, içində nə var?
Əsl kolbasa və sosiska donuz ətindən hazırlanar... Yəqin bu cümləni böyük əksəriyyətimiz eşitmişik. Belə bir fikir əsasən ömrünün müəyyən hissəsini müstəqillikdən əvvəlki dönəmdə keçirmiş insanların beynində formalaşıb.
Donuz ətinin İslamda haram buyurulduğunu dərk etdiyimiz üçün ərzaq mağazalarında satıcılardan halal məhsul — mal və quş ətlərindən hazırlanmış kolbasa, sosiska istəyirik. Təbii ki, istədiyimizi də alıb yeyirik. Amma aldığımız məhsul həqiqətən etiketdə yazılanadırmı?
Laboratoriya nə göstərir?
Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) ticarət şəbəkələrində keçirdiyi monitorinqlərin birində 57-si kolbasa, 32-si sosiska olmaqla, ümumilikdə 89 adda məhsuldan nümunə götürülərək müvafiq laboratoriyalara təqdim olunub. Sınaq nəticəsində 9 məhsulun normativ sənədlərin tələblərinə cavab vermədiyi müəyyən edilib.
O da aşkarlanıb ki, sözügedən ət məhsullarının bəzilərinin üzərində mal ətindən hazırlandığı bəyan edilsə də, tərkibində toyuq DNT-si tapılıb. İddia olunur ki, uyğunsuzluq aşkar edilən həmin məhsulların hazırlanmasında üyüdülmüş sümüklərdən, toyuğun dərisindən və digər müxtəlif çıxıntılardan istifadə edilib.
Ekspert rəyləri
Qida eksperti Ağa Salamov bildirir ki, burada məqsəd məhsulun maya dəyərinin ucuz başa gəlməsidir: «Həmçinin qeyd olunan o kolbasa və sosiskalara oksidləşməyə qarşı rəngləndirici — mal əti təəssüratını yaradan qırmızı rəng — və dadlandırıcı kimyəvi maddələr qatılır».
Onun sözlərinə görə, işbazların bu addımı yalnız insanların sağlamlığına zərər vurmaq kimi deyil, eyni zamanda istehlakçı hüquqlarına hörmətsizlik, alıcıların aldadılması kimi qiymətləndirilməlidir. Ekspert onu da vurğulayır ki, evsayağı hazırlanan kolbasa və sosiskalar nisbətən keyfiyyətlidir: «Çünki istehsal şirkətlərindən fərqli olaraq, ən azından onların hazırlanmasında kimyəvi qatqılardan istifadə olunmur».
Mütəxəssis Seymur Qafarov isə dövlətin «halal məhsul» adı altında kələk gələn sahibkarlara qarşı daha ciddi tədbirlər görməli olduğunu qeyd edir: «Riskli və xüsusi riskli məhsulların reyestri yaradılmalıdır. Mütəmadi monitorinqlər aparılmalı, onların nəticəsi olaraq şirkətlərə ulduz və ya nişan verilməlidir. Həmin nişan məhsulun etiketində qeyd olunmalıdır: biri gigiyenik qaydalara riayəti, ikincisi isə təhlükəsizlik məqsədilə laborator analizlərin nəticəsini əks etdirməlidir».
Alış zamanı nəyə diqqət etməli?
| Yoxlanmalı göstərici | Nəyə işarə edir |
|---|---|
| Etiketdə tərkib sırası | İlk yerdə ət durmalıdır, «ət məhsulu», nişasta və soya ilk sıralarda olmamalıdır |
| Qiymət | Ət qiymətindən qat-qat ucuz kolbasa şübhə doğurur |
| Rəng | Həddindən artıq al-qırmızı rəng boyaq qatqısından xəbər verir |
| Kəsikdə struktur | Ət lifləri görünmürsə, məhsul çox güman ki, emulsiq yığıcamlıdır |
| Yararlılıq müddəti | Aylarla saxlanan «təzə» kolbasa qoruyucu maddələrlə zəngindir |
| İstehsalçı və qeydiyyat | Etiketdə istehsalçının ünvanı və standart qeydi olmalıdır |
İstehlakçının sadə qaydaları
- Məhsulu yalnız rəsmi ticarət nöqtələrindən, soyuducu şəraitində saxlanılan yerdən alın.
- Etiketi oxuyun: tərkib nə qədər qısa və anlaşıqlıdırsa, məhsul bir o qədər təbiidir.
- «Halal» işarəsinin sertifikatlı olub-olmadığına diqqət edin.
- Şübhəli məhsul barədə AQTA-ya və istehlakçı hüquqları qurumlarına müraciət etmək olar.
- İmkan olduqca ev şəraitində hazırlanan və ya etibarlı istehsalçının məhsuluna üstünlük verin.
Nəticə sadədir: kolbasadan tam imtina etmək lazım deyil, amma seçim şüurlu olmalıdır. Etiket oxumaq, qiymət-keyfiyyət nisbətini dəyərləndirmək və rəsmi monitorinq nəticələrinə nəzar salmaq hər bir alıcının əlində olan real təhlükəsizlik alətidir.