Həkim səhvi və xəstə hüquqları: nə bilmək lazımdır

Bir neçə il əvvəl Bakıda burun-boğaz əməliyyatı olunan məktəblinin vəfatı ictimaiyyəti sarsıtmışdı: özəl klinikalardan birində əməliyyat olunan 9 yaşlı uşaq evə buraxıldıqdan sonra yaşadığı evdə dünyasını dəyişmişdi. Həmin dövrdə Şəkidə də 5 yaşlı qız uşağının yanlış müalicə qurbanı olduğu iddia edilmişdi.

Bu kimi faciəli hallar hər dəfə eyni sualları doğurur: səbəb həkim peşəkarlığının aşağı səviyyəsidir, dərman keyfiyyətsizliyidir, yoxsa başqa amillər? Ölkədə həkimlərin attestasiyası nə dərəcədə keyfiyyətli aparılır?

«Həkim səhvini kim müəyyən edir?»

Tanınmış pediatr Vaqif Qarayev mövzu ilə bağlı deyib: «Əvvəllər az qala hər gün xəbərlərdə yayılırdı ki, "qohumlarının dediyinə görə, xəstə həkim səhvi ucbatından dünyasını dəyişib". Bu cür hadisələrdə mütləq qarşı tərəfin də rəyi alınmalıdır, əks halda insanlar arasında çaşqınlıq, qorxu yaranır. Həkim səhvini ya prokurorluq araşdırır, ya da Səhiyyə Nazirliyinin xüsusi komissiyası. Onlar sübut etsə ki, həkim səhv edib, bu zaman qeyd etmək olar».

Həkimin sözlərinə görə, Azərbaycanda yazılmamış qayda var: qohum doğmasını itiribsə, ilk növbədə həkimi günahlandırır. «Burun-boğaz əməliyyatlarında ən çox qanaxmalar fəsad kimi göstərilir və bütün dünyada bu var. Bəzən həkimlər damarı ya düzgün, ya da tam bağlamırlar, buna görə qanaxma ola bilər. Amma belə bir qanaxmanın ölümə səbəb olacağına inanmıram. Sovet dövründə də bu cür hadisələr baş verirdi, sadəcə, mətbuata çıxmırdı».

Ona görə də, pediatrın fikrincə, belə xəbərləri yayanda diqqətli olmaq lazımdır, xüsusən də uşaqlarla bağlı olanda. Həkim pasiyentin vəziyyətinin ağırlaşa biləcəyi ilə bağlı ya pasiyentə, ya da onun valideynlərinə əvvəlcədən məlumat verməlidir.

İcbari Tibbi Sığorta nəyi dəyişdi?

Vaqif Qarayev səhiyyədə baş verən struktur dəyişikliklərinə də toxunub: «İcbari Tibbi Sığorta yaradılana qədər əhalinin narazılığını anlayırdım. Həkim-pasiyent münasibətlərində narazılıq yaradan əsas məsələ ödəniş idi. Sığortanın tətbiqi əsl peşəkar həkimlərin kimlər olduğunun ortaya çıxmasına, əhali üçün tibbi xidmətin əlçatan olmasına kömək edir».

Onun fikrincə, təbabətin iki prioriteti var — peşəkarlıq və əlçatanlıq, və bu, bütün dünyada belədir: «İcbari Tibbi Sığorta tətbiq olunandan səhiyyəmizdə yaxşılığa doğru dəyişikliyi hiss edirəm, amma arzuolunan səviyyədə deyil».

«Dünyanın hər yerində belə hadisələr baş verir»

«Ankara» klinikasının baş həkimi Zülfüqar Yusifov isə qeyd edib ki, burun-boğaz tipli əməliyyatlar böyük həcmli əməliyyatlar sayılmır və adətən pasiyent bir gün xəstəxanada saxlanıldıqdan sonra, risk qrupuna daxil deyilsə, müvafiq məsləhətlərlə evə buraxılır: «Kiçikhəcmli əməliyyatlardan sonra ev şəraitində qanaxma baş verə bilər və həkim tərəfindən verilmiş tövsiyələr əsasında öz həllini tapır. Dünyanın hər yerində belə hadisələrə rast gəlinir».

Baş həkim attestasiya məsələsinə də toxunub: ildən-ilə attestasiyaların keçirilmə forması təkmilləşdirilir və həkimlərin öz üzərində çalışması artır. Səhiyyə Nazirliyində attestasiyalar ilə yanaşı, davamlı bal sistemi tətbiqi nəzərdə tutulur ki, bu da həkimlərin müasir məlumatlara yiyələnməsini və elmi konfranslara cəlb olunmasını təmin edəcək.

Pasiyent nə bilməlidir?

Nəticə

Tibbi hadisələrin araşdırılması yalnız səlahiyyətli strukturların işidir. Eyni zamanda, həkim-peşəkarlığının artırılması, attestasiya sisteminin təkmilləşməsi və icbari tibbi sığortanın genişlənməsi səhiyyəyə etibarı gücləndirən real addımlardır. Pasiyentin isə əsas silahı məlumatlılıqdır: hüquqlarını bilmək, suallar vermək və rəsmi mexanizmlərdən istifadə etmək.